Een eerdere studie van Elseline Hoekzema heeft voor het eerst laten zien dat zwangerschap de structuur van het menselijk brein verandert. De onderzoeksgroep toonde ook aan dat zwangerschap het functioneren van de hersenen verandert. Voor het vervolgonderzoek werden 110 vrouwen gevolgd: sommigen werden voor het eerst moeder, anderen kregen hun tweede kind, en een derde groep bleef kinderloos. Hersenscans vóór en na de zwangerschap lieten precies zien wat er in het brein veranderde. “We hebben hiermee voor het eerst laten zien dat het brein zich niet alleen aanpast bij de eerste zwangerschap, maar ook bij een tweede,” zegt Hoekzema, hoofd van het Pregnancy Brain Lab van Amsterdam UMC.
Verschillende hersennetwerken
De grootste veranderingen bij een eerste zwangerschap vonden plaats in de structuur en de activiteit van het zogenaamde Default Mode Network. Dit deel van het brein is belangrijk voor veel functies, waaronder zelfreflectie en sociale processen. Bij een tweede zwangerschap veranderde dit netwerk opnieuw, maar minder sterk. Wel waren er bij een tweede zwangerschap juist meer veranderingen in netwerken in de hersenen die te maken hebben met aandacht geven en het reageren op prikkels. “Het lijkt erop dat tijdens een tweede zwangerschap het brein sterker verandert in netwerken die betrokken zijn bij het reageren op zintuiglijke prikkels en het sturen van je aandacht,” legt onderzoeker Milou Straathof uit, die de data analyseerde. “Deze processen kunnen voordelig zijn bij de zorg voor meerdere kinderen.”
Mentale gezondheid moeders
De onderzoekers vonden ook een verband tussen de veranderingen in het brein en de band tussen moeder en kind. Bij een eerste zwangerschap was dit verband prominenter aanwezig dan bij een tweede. Daarnaast observeerden de onderzoekers verbanden tussen structurele hersenveranderingen en peripartum depressie, zowel tijdens een eerste als een tweede zwangerschap. Daarmee wordt voor het eerst bewijs geleverd dat de veranderingen, die tijdens de zwangerschap in de hersenschors van een vrouw plaatsvinden, verband houden met depressie bij moeders. Bij vrouwen die voor het eerst moeder werden, was dit vooral na de bevalling zichtbaar. Bij vrouwen die hun tweede kind kregen, was dit juist tijdens de zwangerschap het geval. “Deze kennis kan helpen om mentale problemen bij moeders beter te herkennen en begrijpen. Het is belangrijk dat we begrijpen hoe het brein zich aanpast aan het moederschap.”
Belang van onderzoek naar moederbrein
Deze studie geeft nieuwe inzichten in hoe het vrouwenbrein zich aanpast aan het moederschap en draagt bij aan het verkleinen van deze belangrijke kenniskloof over de biologie van vrouwen. Hoekzema: “De meerderheid van de vrouwen wordt één of meerdere keren in hun leven zwanger, maar pas nu beginnen onderzoekers te ontrafelen hoe dit het vrouwenbrein beïnvloedt.” De resultaten kunnen ook bijdragen aan betere zorg voor moeders, bijvoorbeeld bij het voorkomen en behandelen van depressie na de bevalling. Ook laat de studie zien dat het brein flexibel is en zich steeds opnieuw kan aanpassen aan grote veranderingen in het leven.
Meer lezen
In het wetenschappelijk tijdschrift Nature Communications lees je meer over de studie: The effects of a second pregnancy on women’s brain structure and function
Foto: Adobe Stock
