Bij diepe hersenstimulatie (DBS) worden twee elektroden in diepgelegen hersenkernen geplaatst, die ongeveer zo groot zijn als een koffieboon. Het uiteinde van de elektroden geeft pulsjes af die klachten zoals trillen, stijfheid en traag bewegen verminderen.
Scherpere beelden
Maar niet iedere patiënt reageerde even goed op de behandeling. Bij een deel van de patiënten verbeterden de motorische klachten minder dan verwacht. Met de nieuwe 7 Tesla MRI, die een veel sterkere magneet gebruikt dan een standaard MRI en daardoor scherpere beelden maakt, kunnen de hersennetwerken van iedere patiënt vooraf gedetailleerd in beeld worden gebracht. Daardoor kunnen zelfs diepe hersenkernen en verbindingen tussen hersengebieden zichtbaar worden gemaakt, iets wat met standaard MRI-scanners niet lukt. “Met deze techniek zien we veel nauwkeuriger waar we de elektroden moeten plaatsen, namelijk precies in het deel van de hersenkern dat betrokken is bij beweging”, zegt neurochirurg Maarten Bot van Amsterdam UMC. “Daardoor zien we bij meer patiënten een duidelijke verbetering van hun motorische klachten.”
Vaker succesvol
Voor het onderzoek werden 102 Parkinsonpatiënten geopereerd op basis van scans gemaakt met de nieuwe 7 Tesla MRI. Hun resultaten werden vergeleken met 118 patiënten die eerder een DBS-operatie ondergingen, waarbij de standaard MRI-beelden werden gebruikt voor het bepalen van de plaats van de elektroden. Patiënten bij wie de nieuwe methode werd toegepast, hadden vaker een duidelijk succesvol behandelresultaat. Bij 96 procent van hen namen de motorische klachten met minstens 30 procent af, tegenover 86 procent bij de standaardaanpak. De onderzoekers bepaalden dit met een veelgebruikte beoordelingsschaal voor Parkinson, waarmee de ernst van motorische symptomen wordt gemeten. “Voor patiënten wordt de kans groter dat de operatie echt een duidelijk verschil maakt in het dagelijks leven. Klachten zoals trillen, stijfheid en traag bewegen nemen sterker af”, zegt neurowetenschapper Yarit Wiggerts. “Dat is uiteindelijk waar we het voor doen.”
Unieke samenwerking
Amsterdam UMC is het enige ziekenhuis in Nederland dat de 7 Tesla MRI niet alleen voor onderzoeksdoeleinden, maar ook klinisch mag gebruiken voor patiëntenzorg. Dit na een jarenlange samenwerking tussen artsen, onderzoekers en technisch specialisten van Amsterdam UMC en het naast locatie AMC gelegen Spinoza Centre for Neuroimaging, waar de scanner staat. Die samenwerking leidde tot goedkeuring van de scanner als in-huis ontwikkeld medisch hulpmiddel.
Volgens de onderzoekers laat de studie zien hoe belangrijk de samenwerking is tussen neurowetenschappers en artsen. “Dit onderzoek is echt ontstaan uit de combinatie van technologische innovatie en directe patiëntenzorg”, zegt Maarten Bot. “We kunnen observaties uit de kliniek direct bespreken met neurowetenschappers en die inzichten meteen toepassen. Dat versterkt en versnelt de vertaling van nieuwe kennis naar de operatiekamer.”
Vanaf nu alle patiënten
De meeste DBS-operaties in Nederland worden in Amsterdam UMC uitgevoerd. Vanaf nu krijgen alle patiënten met de ziekte van Parkinson die deze operatie hier ondergaan, vooraf een 7 Tesla MRI-scan. Vooralsnog is deze techniek alleen in Amsterdam UMC beschikbaar, maar door dit onderzoek kunnen andere DBS-centra die over een 7 Tesla-scanner beschikken deze werkwijze snel invoeren.
Bekijk de video over deze innovatie:
Beeld: still uit video
