Patiënten bij wie risicovolle darmpoliepen zijn weggehaald, hoeven pas na vijf jaar een controle-darmonderzoek in plaats van na drie jaar. Dat blijkt uit twee Europese studies waar Amsterdam UMC bij betrokken is. De kans op darmkanker na het weghalen van hoog-risico poliepen is klein én een eerste controle na vijf jaar is net zo veilig is als na drie jaar. Dat scheelt alleen al in Nederland jaarlijks tienduizenden darmonderzoeken: minder belastend voor patiënten, voor de zorg én voor het milieu.

Amsterdam UMC is aangesloten bij een Europees samenwerkingsverband waar beide studies onder vallen. Dit consortium deed het grootste onderzoek ter wereld naar controle-darmonderzoek van patiënten met verwijderde darmpoliepen. "De studies passen precies bij elkaar", zegt Evelien Dekker, maag-darm-leverarts bij Amsterdam UMC. "Samen laten ze zien: voor deze patiënten is twee jaar langer wachten op de eerste controle net zo veilig. Dat scheelt alleen al in Nederland tienduizenden darmonderzoeken per jaar, zonder extra risico op kanker voor de patiënt."

Vijf jaar wachten net zo veilig

In de ene studie volgden onderzoekers, waaronder Dekker, ruim 10.700 patiënten bij wie een zogeheten ‘hoog-risico adenoom’ was weggehaald: een poliep met een verhoogde kans om uit te groeien tot kanker. Een eerste darmcontrole na vijf jaar bleek net zo veilig als de nu geldende termijn van drie jaar. In beide gevallen kreeg minder dan 1 op de 100 patiënten binnen vijf jaar darmkanker.

Zaagtandpoliepen

In de tweede studie, onder leiding van Dekker, werden ruim 1.800 patiënten na verwijdering van zaagtandpoliepen gevolgd. Deze poliepen zijn door hun uiterlijk moeilijk te zien, maar kunnen ook uitgroeien tot darmkanker. Bij 1 op de 100 van deze patiënten werd binnen vijf jaar darmkanker gevonden; niemand overleed eraan. "Dat is een geruststellende uitkomst", zegt Dekker. "Het risico voor deze groep is dus even klein als dat voor patiënten bij wie een hoog-risico adenoom is weggehaald. Ook patiënten met verwijderde zaagtandpoliepen hoeven dus pas na vijf jaar gecontroleerd te worden.

Enorm teruggebracht

Sinds de start van het bevolkingsonderzoek darmkanker in 2014 ondergaan steeds meer mensen een darmonderzoek. Wie poliepen heeft, komt daarna vaak terug voor controle: in Nederland worden per jaar zo'n 55.000 van deze controleonderzoeken gedaan. Dat is een groeiende belasting voor de zorg én voor de patiënt, die zich elke keer opnieuw moet voorbereiden op een ingrijpend onderzoek. Bovendien is elke extra controle een extra druk op het milieu. Door dit onderzoek kan het aantal darmonderzoeken ter controle na het verwijderen van poliepen enorm worden teruggebracht. Zorg wordt dan alleen ingezet waar dat echt nodig is.

Richtlijn meteen op de schop

De Nederlandse richtlijn voor de controle na poliepverwijdering zal komend jaar aangepast worden, Dekker is voorzitter van de werkgroep die de richtlijn herziet. Dat sluit aan bij de ‘Less is More’-aanpak van Amsterdam UMC. Ook voor de Europese richtlijn start tegelijkertijd een revisie. "In Nederland gaan we daar als beroepsgroep graag nog een stap verder in", zegt Dekker. "Niet alleen minder vaak controleren, maar ook kritischer kijken naar wie er überhaupt darmcontroles nodig heeft." Daarvoor is al een vervolgonderzoek gestart, met subsidie van KWF.

De studie kwam tot stand met financiering van KWF Kankerbestrijding. De resultaten zijn te lezen in het wetenschappelijke tijdschrift New England Journal of Medicine.

Beeld: Shutterstock